Zet in op opslag van groene energie

In de meeste Europese landen wordt het opwekken van “groene stroom” uitgebouwd. De echt zuivere vormen zijn vooral wind- en zonenergie. Tot nu toe geven die een bescheiden bijdrage, die echter in de toekomst veel belangrijker zou kunnen worden.

Het probleem met wind- en zonenergie is natuurlijk dat de productie veranderlijk is; zonenergie kan alleen overdag, en als de weersomstandigheden meezitten. Windenergie alleen als er voldoende (en niet té veel) wind is. 

Iedereen is zich bewust van het feit dat als er te weinig wind- of zonenergie geproduceerd wordt, er met meer klassieke (CO2 uitstotende of kernenergie) centrales bijgepast moet worden. Wat veel minder bekend is: te VEEL productie is minstens even problematisch. Nog afgezien van het feit dat het verspilling is om beschikbare energie niet te gebruiken, kan je elektriciteit niet zomaar weggooien of lozen, het moet ergens heen … het moet gebruikt worden.

Vandaag is de bijdrage van wind en zonenergie nog  te bescheiden om veel problemen van dit soort te veroorzaken, zowel bij tekort als bij overschot. Als men echter denkt aan een aanzienlijk grotere bijdrage, dan zal dit een zeer groot probleem worden, want het net zal onstabiel worden: soms tekort, met uitvallen als gevolg, soms te veel, OOK met uitvallen tot gevolg. Er is al voor gewaarschuwd, maar het is zo technisch dat het niet echt tot niet technisch opgeleide mensen doordringt.

Een voor de hand liggende oplossing is energie opslag: als er overschot is, dan de energie onder een andere vorm opslaan, en bij tekort aan elektriciteit deze opgeslagen energie terug gebruiken om elektriciteit te produceren. Het probleem is dat opslaan van enorme hoeveelheden energie niet evident is. De meeste mensen denken aan batterijen, maar de capaciteit die men daar mee op kan slaan is zeer beperkt, duur, en batterijen zijn niet echt milieuvriendelijk.

Er moeten andere vormen gezocht worden. Twee mogelijkheden liggen voor de hand.
Het oppompen van water naar een hoger niveau, en bij tekort aan elektriciteit dit hoger water naar beneden laten stromen door turbines (diezelfde turbines werkten als pomp bij het oppompen) om elektriciteit te maken. De waterkrachtcentrale van Coo is een voorbeeld, maar nogal kleinschalig. In Italië is de Entracque power plant een goed voorbeeld. Het energi- eiland voor de Belgische kust was een ander voorbeeld (afgeschoten op andere argumenten).

Een andere mogelijkheid is omzetten in chemische energie. Overschotten op het elektriciteit net kunnen gebruikt worden om bijvoorbeeld waterstof te produceren. Waterstof als brandstof moet zowat de meest milieu vriendelijke brandstof zijn die er bestaat: bij verbranding is de uitstoot … water. Waterstof in vrije vorm komt niet echt veel voor in de natuur, en moet gemaakt worden, maar dat kost veel energie, zowel om de waterstof atomen te scheiden van hun verbinding als om het vloeibaar te maken. Het is ook niet de meest gemakkelijke brandstof, want nogal explosief.

Als men de overschotten aan elektriciteit gebruikt om waterstof te produceren kan die waterstof dienen als brandstof bij tekort aan elektriciteit om een klassieke centrale te laten draaien hierop (dat kan veilig). Het zou ook gebruikt kunnen worden voor productie van waterstof als brandstof voor voertuigen, zodat die zo goed als  niet belastend worden voor het milieu (wat betreft het rijden er mee), maar daar bestaat misschien enige veiligheid risico’s. Waterstof is zowat de enige brandstof (in de klassieke betekenis van het woord) die GEEN CO2 uitstoot.

Het kan lijken dat deze vormen van opslag economisch niet rendabel zijn. Maar ze zijn dat wel. Als er overschot aan elektriciteit is dan is de prijs zeer laag (soms zelfs negatief, zodat men moet betalen om de elektriciteit kwijt te geraken – een illustratie dat te veel aan elektriciteit een echt probleem is). Bij tekort is de prijs zeer hoog. Als men dus de elektriciteit bij overschot kan opslaan aan lage prijs, en dan weer gebruiken bij tekort om bijkomende elektriciteit te produceren aan hoge prijs, dan kan deze operatie waarschijnlijk economisch rendabel zijn.

Onlangs werd een aanvraag voor groene energie subsidies voor een uitbreiding van de Coo wateropslag en centrale door de EU afgewezen – ik ken de argumentatie niet, maar ik vermoed omdat zij vonden dat er geen groene energie mee OPGEWEKT wordt (enkel opgeslagen). Als dat zo is, dan is men in de EU wel kortzichtig, en heeft men nog niet door dat de stabilisatie van de veranderlijkheid van groene energie een noodzakelijk voorwaarde is voor een aanzienlijke toename van de voorzieningen voor groene energie.

Er zijn andere aspecten. De omstandigheden voor het opwekken van groene energie zijn waarschijnlijk het meest gunstig in het zuiden van Europa, terwijl het verbruik waarschijnlijk zich meer noordwaarts situeert. Om allerlei redenen hebben de zuiderse landen niet de nodige motivatie om op grote schaal gebruik te maken van die natuurlijke “rijkdom”. Dat kan zijn omdat ze zelf niet de nodige financiële middelen hebben voor de gigantische investeringen die nodig zijn, of omdat ze zelf niet echt met een tekort aan energie zitten, of welke andere reden dan ook. Maar zelfs als zij die groene energie zouden uitbaten op grote schaal, dan nog kunnen zij er niet mee weg: het Europese elektriciteitsnet is gewoon niet voorzien op grote transferten vanuit het zuiden van Europa.

Zowat alle overheden – gaande van lokaal tot de EU – leggen de bal bij de gewone burger. Zowat elke dag worden we om de oren geslagen dat we zuinig moeten zijn met energie. De ene moment moeten we isoleren, de andere moment worden we aangemoedigd om zelf op kleine schaal met zonenergie te voorzien in onze eigen bescheiden bijdrage in onze energie voorziening (om dan in België enkele jaren later er zelfs voor afgestraft te worden). Dat kan allemaal wel zijn, maar de gewone burger heeft nauwelijks voldoende impact en middelen om echt het verschil te gaan maken.

Tot nu toe zijn de inspanningen van de overheden – gaande van lokaal tot en met de EU - om echt een ommekeer te laten gebeuren bedroevend. Het probleem van de groene stroom is waarschijnlijk zelfs te groot en te internationaal om door de EU lidstaten afzonderlijk aangepakt te worden. De EU heeft het blijkbaar nog niet door, maar hier is een investeringsprogramma vereist dat in de orde zit van de subsidies die in de tijd voor landbouw voorzien werden.

Voeg een nieuwe reactie toe